Nowe zwolnienie z CIT dla NGO od 2027 r. – co zmienia projekt w Sejmie?

W skrócie

• Nowy art. 17 ust. 1 pkt 6d ustawy o CIT zwalnia dochody organizacji pozarządowych przeznaczone na działalność pożytku publicznego w każdej z 41 sfer z art. 4 ustawy o pożytku, z wyłączeniem działalności gospodarczej.
• Obecnie organizacje bez statusu OPP korzystają z art. 17 ust. 1 pkt 4. Przepis zawiera zamknięty katalog celów, które muszą wynikać ze statutu. Katalog nie wymienia m.in. turystyki, praw człowieka ani rozwoju społeczności lokalnych.
• Pkt 6d nie odwołuje się do statutu. Według uzasadnienia projektu przy stosowaniu zwolnienia uwzględnia się także faktycznie prowadzoną działalność pożytku publicznego.
• Pkt 4 pozostaje w ustawie bez zmian. Pkt 6d jest dodatkową podstawą zwolnienia.
• Nowe przepisy obejmą dochody od 2027 r. Dochody za 2026 r. rozlicza się według obecnych zasad.
• Projekt jest na etapie prac w Sejmie (druk nr 3137). 6 października 2026 r. odbyło się pierwsze czytanie, projekt trafił do Komisji Finansów Publicznych.
• Bez zmian pozostają: zeznanie CIT-8 z załącznikiem CIT-8/O, obowiązek przeznaczenia i wydatkowania dochodu na zwolnione cele oraz warunki prowadzenia UEPIK.
• Organizacje pozarządowe prowadzące UEPIK nie mają statusu OPP (to jeden z warunków UEPIK), więc nie korzystają ze zwolnienia dla OPP z pkt 6c. Pkt 6d je obejmuje. Nie obejmuje natomiast stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego, które również mogą prowadzić UEPIK.

Na jakim etapie jest projekt

Zmiana jest częścią rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Projekt przygotowało Ministerstwo Finansów i Gospodarki (numer w wykazie prac legislacyjnych: UD116).

Kolejne etapy to prace w komisji, drugie i trzecie czytanie, Senat i podpis Prezydenta. Projekt obejmuje też m.in. daninę solidarnościową, IP Box i ryczałt od najmu. Zwolnienie dla NGO to jeden z kilkunastu punktów projektu.

Obecne zasady: katalog celów i statut

Fundacje i stowarzyszenia bez statusu organizacji pożytku publicznego korzystają z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT. Zgodnie z nim wolne od podatku są dochody podatników, z zastrzeżeniem ust. 1c,

których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, w tym również polegająca na kształceniu studentów, kulturalna, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, wspierania inicjatyw społecznych na rzecz budowy dróg i sieci telekomunikacyjnej na wsi oraz zaopatrzenia wsi w wodę, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz kultu religijnego – w części przeznaczonej na te cele

Sposób stosowania tego przepisu opisuje m.in. interpretacja indywidualna z 24 kwietnia 2026 r. (0111-KDIB1-2.4010.80.2026.2.ANK). Dyrektor KIS wskazał w niej, że cele preferowane przez ustawodawcę:

muszą w sposób niebudzący wątpliwości wynikać z postanowień statutu danego podmiotu. (…) jeżeli statut będzie przewidywał również realizację innych celów niż wymienione w tym przepisie - to przeznaczenie dochodów podatnika na realizację tych “innych celów” nie będzie stanowiło podstawy do zwolnienia od opodatkowania. Nie można bowiem w tym zakresie zastosować wykładni rozszerzającej ustawowy zakres zwolnienia podatkowego.

Fundacja, która wystąpiła o tę interpretację, otrzymała stanowisko “w części prawidłowe a w części nieprawidłowe”. Organ uznał, że nie wszystkie cele z jej statutu mieszczą się w katalogu z pkt 4.

Z obecnego brzmienia przepisu wynikają więc dwa warunki dotyczące celów:

1. Cel musi mieścić się w katalogu z pkt 4. Działalność spoza katalogu jest zwolniona tylko wtedy, gdy można ją zakwalifikować do jednej z jego pozycji, np. “dobroczynności” albo “działalności oświatowej”.
2. Cel musi wynikać ze statutu. Dochód przeznaczony na działania, których statut nie obejmuje, nie korzysta ze zwolnienia.

Co zmienia nowy pkt 6d

Projekt nie zmienia pkt 4. Do art. 17 ust. 1 dodaje nowy punkt:

6d) dochody organizacji pozarządowych, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w części przeznaczonej na działalność pożytku publicznego, o której mowa w tej ustawie, z wyłączeniem działalności gospodarczej;

Według ustawy o pożytku działalność pożytku publicznego to działalność społecznie użyteczna organizacji pozarządowych w sferze zadań publicznych (art. 3 ust. 1). Sfery te wylicza art. 4 ust. 1 i jest ich 41.

Porównanie

Sfery pożytku publicznego, których pkt 4 nie wymienia wprost

Wybrane pozycje z art. 4 ust. 1 ustawy o pożytku, których nie ma w katalogu z pkt 4:

• turystyka i krajoznawstwo (pkt 19),
• działalność wspomagająca rozwój wspólnot i społeczności lokalnych (pkt 13),
• upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka, działania wspomagające rozwój demokracji (pkt 22),
• działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn (pkt 9),
• działalność na rzecz integracji cudzoziemców (pkt 5a),
• upowszechnianie i ochrona praw konsumentów (pkt 25),
• działalność na rzecz integracji europejskiej i współpracy między społeczeństwami (pkt 26),
• promocja i organizacja wolontariatu (pkt 27),
• działalność na rzecz kombatantów i osób represjonowanych (pkt 29),
• działalność na rzecz organizacji pozarządowych (pkt 33).

Przykład. Stowarzyszenie wytycza szlaki i organizuje rajdy krajoznawcze. Nadwyżkę z darowizn i opłat za rajdy przeznacza na kolejne wydarzenia. Według pkt 4 zwolnienie przysługuje, jeśli tę działalność da się zakwalifikować np. jako działalność w zakresie kultury fizycznej albo oświatową i statut zawiera taki cel. Według pkt 6d podstawą jest działalność pożytku publicznego w sferze “turystyki i krajoznawstwa”.

Kogo dotyczy

Pkt 6d obejmuje organizacje pozarządowe w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o pożytku. Są to osoby prawne lub jednostki organizacyjne, które nie działają w celu osiągnięcia zysku i nie są jednostkami sektora finansów publicznych ani państwowymi lub samorządowymi przedsiębiorstwami, instytutami badawczymi, bankami i spółkami, w tym fundacje i stowarzyszenia.

Pkt 6d nie obejmuje podmiotów z art. 3 ust. 3, które mogą prowadzić działalność pożytku publicznego, ale nie są organizacjami pozarządowymi. Należą do nich m.in. kościelne osoby prawne, stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, spółdzielnie socjalne oraz spółki i kluby sportowe działające non profit.

Zwolnienia dostępne dla poszczególnych grup:

• Organizacje pozarządowe bez statusu OPP – obecnie pkt 4, po zmianie także pkt 6d. Do tej grupy należą organizacje pozarządowe prowadzące uproszczoną ewidencję, bo status OPP wyklucza UEPIK (art. 10a ust. 1 pkt 3 ustawy o pożytku).
• Stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego – mogą prowadzić UEPIK (art. 10a ust. 1 ustawy o pożytku), ale jako podmioty z art. 3 ust. 3 nie są objęte pkt 6d. Pozostaje im pkt 4.
• Organizacje pożytku publicznego – art. 17 ust. 1 pkt 6c, który zwalnia dochody OPP “w części przeznaczonej na działalność statutową, z wyłączeniem działalności gospodarczej”. Pkt 6c odwołuje się do działalności statutowej, a pkt 6d do działalności pożytku publicznego.
• Koła gospodyń wiejskich – art. 17 ust. 1 pkt 39a, który zwalnia dochody KGW przeznaczone na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej. Projekt tego przepisu nie zmienia.

Rola statutu

Pkt 6d nie zawiera sformułowania “cel statutowy”. Uzasadnienie projektu wyjaśnia:

W świetle projektowanej zmiany dla celów zastosowania zwolnienia uwzględnieniu podlegać będzie również faktyczne prowadzenie działalności z zakresu pożytku publicznego przez organizacje pozarządowe wskazane w art. 3 ust. 2 ustawy OPP, a nie tylko ich zapisy statutowe.

Jednocześnie statut lub inny akt wewnętrzny ma znaczenie z kilku powodów:

1. Ustawa o pożytku wymaga określenia zakresu działalności pożytku publicznego (odpłatnej i nieodpłatnej) w statucie lub w innym akcie wewnętrznym (art. 10 ust. 3). Pkt 6d odwołuje się do działalności pożytku publicznego “o której mowa w tej ustawie”.
2. Uzasadnienie projektu nie jest częścią ustawy. Przy pkt 6c dla OPP, zbudowanym podobnie, Dyrektor KIS wskazał, że zadania pożytku publicznego “muszą w sposób jasny i precyzyjny wynikać z postanowień statutu danego podmiotu” (0111-KDIB1-1.4010.260.2023.1.BS z 15 czerwca 2023 r.). Interpretacji dotyczących pkt 6d jeszcze nie ma.
3. Pkt 4 pozostaje w ustawie i przy nim cel nadal musi wynikać ze statutu.

Warunki, które się nie zmieniają

Projekt nie zmienia art. 17 ust. 1a i 1b. Oba przepisy dotyczą zwolnień “podatników przeznaczających dochody na cele statutowe lub inne cele określone w tym przepisie”, więc z ich brzmienia wynika, że obejmą także pkt 6d:

• Dochód trzeba przeznaczyć i wydatkować na zwolnione cele, bez względu na termin. Obejmuje to także nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio tym celom oraz opłacenie podatków niestanowiących kosztu uzyskania przychodów (art. 17 ust. 1b).
• Dochód wydatkowany na inne cele nie korzysta ze zwolnienia, bez względu na czas jego osiągnięcia (art. 17 ust. 1a pkt 2).
• Działalność gospodarcza jest wyłączona. Przy identycznym sformułowaniu w pkt 6c Dyrektor KIS uznał, że nie ma znaczenia źródło dochodu, tylko jego przeznaczenie. Dochód z działalności gospodarczej prowadzonej w rozmiarach służących realizacji zadań statutowych, przeznaczony i wydatkowany na te zadania, korzysta ze zwolnienia, z zastrzeżeniem ograniczeń z art. 17 ust. 1a (0111-KDIB1-1.4010.260.2023.1.BS). Pkt 6d nie ma jeszcze własnej praktyki interpretacyjnej.
• Odpłatna działalność pożytku publicznego staje się działalnością gospodarczą, gdy wynagrodzenie przekracza koszty danego rodzaju działalności albo przeciętne wynagrodzenie osoby zatrudnionej przy działalności odpłatnej przekracza 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (art. 9 ust. 1 ustawy o pożytku).
• Zeznanie CIT-8 z załącznikiem CIT-8/O organizacja składa także wtedy, gdy cały dochód jest zwolniony (art. 27 ust. 1 ustawy o CIT).

W konsultacjach Konfederacja Lewiatan proponowała, by zwolnienie wprost obejmowało przekazywanie środków innym podmiotom na te same cele (tzw. realizację pośrednią). Ministerstwo uwagi nie uwzględniło. W odpowiedzi wskazało, że linia interpretacyjna dla pkt 4 i 6c już dopuszcza darowizny na rzecz podmiotów prowadzących działalność statutową o tych samych celach. Projekt nie określa, czy tak samo będzie przy pkt 6d.

Od kiedy

Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Zmiany w ustawie o CIT stosuje się do dochodów uzyskanych w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31 grudnia 2026 r. (art. 4 ust. 2 projektu). Oznacza to, że:

• przy roku podatkowym równym kalendarzowemu pkt 6d obejmuje dochody od 1 stycznia 2027 r., a pierwszym zeznaniem z nową podstawą jest CIT-8 za 2027 r., składany do 31 marca 2028 r.;
• przy innym roku podatkowym pkt 6d obejmuje pierwszy rok podatkowy rozpoczynający się w 2027 r.;
• dochody za 2026 r. rozlicza się według obecnych przepisów, także te wydatkowane na cele dopiero w 2027 r. Wynika to z art. 4 ust. 2 projektu; odrębnego przepisu przejściowego dla takich dochodów projekt nie zawiera.

Według oceny skutków regulacji zmiana zmniejszy wpływy z CIT o ok. 33 mln zł w 2027 r. i ok. 51 mln zł w 2036 r. Szacunek oparto na podatku należnym fundacji i stowarzyszeń za 2024 r.

Uwagi zgłoszone w konsultacjach

W wersji skierowanej do konsultacji projekt zmieniał brzmienie pkt 4. Po konsultacjach pkt 4 pozostał bez zmian, a zwolnienie dodano jako osobny pkt 6d. Organizacje zgłaszały m.in. takie propozycje:

• Rada Działalności Pożytku Publicznego proponowała, by pkt 4 zwalniał dochody organizacji pozarządowych “w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej”, podobnie jak zwolnienia dla OSP, OPP i KGW.
• Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych i Forum Darczyńców proponowały dopisanie organizacji pozarządowych do art. 17 ust. 1 pkt 39. Przepis ten zwalnia dochody m.in. związków zawodowych, izb gospodarczych i partii politycznych w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej.

W raporcie z konsultacji obie uwagi oznaczono jako “uwzględnione poprzez dodanie” pkt 6d. Pkt 6d odwołuje się do działalności pożytku publicznego, a propozycje – do celów statutowych.

Art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT pozwala podatnikowi odliczyć od dochodu, łącznie do 10% dochodu, darowizny przekazane na cele z art. 4 ustawy o pożytku organizacjom z art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy (oraz równoważnym organizacjom z UE i EOG). Pkt 6d prowadzi do tego samego katalogu sfer pośrednio – przez definicję działalności pożytku publicznego w art. 3 ust. 1 ustawy o pożytku.

Co sprawdzić w organizacji

1. Podstawa zwolnienia stosowana obecnie: pkt 4, pkt 6c (OPP) albo pkt 39a (KGW).
2. Zgodność działań z katalogiem z pkt 4. W 2026 r. dochód przeznaczony na cele spoza katalogu nadal podlega opodatkowaniu. Pkt 6d nie działa wstecz.
3. Zakres działalności pożytku publicznego w statucie lub innym akcie wewnętrznym (art. 10 ust. 3 ustawy o pożytku).
4. Dokumentacja przeznaczenia dochodu, np. uchwała organu zatwierdzającego, oraz jego wydatkowania.
5. Wyodrębnienie działalności nieodpłatnej, odpłatnej i gospodarczej (art. 10 ust. 1 ustawy o pożytku). W UEPIK służy do tego zestawienie uzupełniające.

W aplikacji uepik.ngo dochód wolny od podatku z lat ubiegłych ewidencjonujesz w zestawieniu przepływów finansowych (jak go dodać). Zeznanie CIT-8 z załącznikiem CIT-8/O generujesz w module Zestawienia i deklaracje.

Artykuł będzie aktualizowany na kolejnych etapach prac nad ustawą.

Źródła

• Rządowy projekt ustawy, druk sejmowy nr 3137: art. 2 pkt 9 lit. a (nowy pkt 6d), art. 4 ust. 2 i art. 6 (stosowanie i wejście w życie), uzasadnienie, ocena skutków regulacji i raport z konsultacji. Przebieg procesu legislacyjnego, projekt w RCL.
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 554 ze zm.): art. 17 ust. 1 pkt 4, 6c, 39 i 39a, ust. 1a–1c, art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 27 ust. 1.
• Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1338 ze zm.): art. 3, 4 ust. 1, 9, 10 i 10a.
• Interpretacje indywidualne Dyrektora KIS: 0111-KDIB1-2.4010.80.2026.2.ANK z 24.04.2026 r. (pkt 4, katalog celów) oraz 0111-KDIB1-1.4010.260.2023.1.BS z 15.06.2023 r. (pkt 6c, statut i działalność gospodarcza), 0111-KDIB1-2.4010.336.2026.2.EKB z 28.09.2026 r. (pkt 4, przeznaczenie dochodu na działalność gospodarczą).